RUS KOMÜNİSTLERİNİN SİYASİ STRATEJİSİ VE TAKTİĞİ
ÜZERİNE
Bir broşür taslağı
TERMİNOLOJİK TANIMLAR VE ARAŞTIRMANIN KONUSU
1- Siyasi strateji ve taktiğin etkinlik alanı, uygulama alanı. Proletarya
hareketinin objektif ve sübjektif olmak üze re iki yanı olduğu kabul edilirse,
strateji ve taktiğin etkinlik alanı kendini hareketin sübjektif yanıyla
sınırlar. Objektif yan, proletaryanın ve onun partisinin iradesinden bağımsız
olarak onun dışında ve etrafında cereyan eden gelişme süreçlerinden, son
tahlilde tüm toplumun gelişmesini belirleyen süreçlerden oluşur. Sübjektif yanı
ise, objektif süreçlerin proletaryanın bilincindeki yansıması olarak
proletaryanın içinde cereyan eden süreçler, gerçi objektif süreçlerin seyrini
hızlandıran ya da yavaşlatan, fakat onları asla belirlemeyen süreçler oluşturur.
2 -Marksizmin teorisi, her şeyden önce objektif süreçleri gelişimleri ve
yokoluşları içinde araştırır, gelişme eğilimini belirtir, kaçınılmaz olarak
iktidara gelecek veya iktidardan düşecek, düşmek zorunda olan sınıf ya da
sınıflara işaret eder.
3- Marksizmin programı teoriden çıkarılan sonuçlara dayanır, yükselen sınıfın -bu
durumda proletaryanın-, kapitalizmin gelişmesinin belirli bir dönemi boyunca
veya tüm kapitalist dönem boyunca hareketinin hedefini (asgari program ve azami
program) belirler.
4- Strateji, programın direktiflerini kendine kılavuz edinir ve içte (ulusal) ve
uluslararası planda mücadele eden güçlerin tahliline dayanır, proletaryanın
devrimci hareketinin yöneltilmesi gereken genel yolu, genel doğrultuyu saptar ki,
oluşan ve gelişen güçler dengesinde en iyi sonuçlar alınabilsin. Buna uygun
olarak, sosyal cephede proletaryanın ve müttefiklerinin güçlerinin mevzilenme
planını ortaya koyar (genel mevzilenme). “Güçlerin mevzilenme planının ortaya
konması”, güçlerin mevzilenmesinden -hazır tutulmasından- oluşan ve taktik ve
strateji tarafından ortaklaşa gerçekleştirilen fiili (somut-pratik) çalışmayla
karıştırılmamalıdır. Bu, stratejinin yolu saptamak ve proletarya kampındaki
savaşan güçlerin mevzilenme planını ortaya koymakla yetindiği anlamına gelmez,
tam tersine strateji, mücadeleyi yönetir ve tüm bir dönüşüm dönemi boyunca
mevcut taktiklerde düzeltmeler yapar, taktiği desteklemek amacıyla
tasarrufundaki yedeklerden ustaca yararlanır ve onlarla manevra yapar.
5- Taktik, -stratejinin direktiflerini ve gerek ülkedeki gerek komşu ülkelerdeki
devrimci hareketin deneyimlerini kendine kılavuz edinen, her verili anda gerek
proletarya ve onun müttefikleri içindeki, gerek düşman kampı içindeki güçlerin
durumunu (yüksek veya düşük kültür düzeyi, yüksek veya düşük örgütlülük ve
bilinçlilik derecesi, şu ya da bu geleneklerin varlığı, hareketin şu ya da bu
biçimlerinin, temel ve yardımcı olmak üzere örgütlenme biçimlerinin varlığı)
hesaba katan ve düşman kampı içindeki uyumsuzluktan ve her karışıklıktan
yararlanan taktik-, (stratejik plan temelinde ortaya konan güçlerin mevzilenme
planım gerçekleştirmek üzere) geniş yığınları proletaryanın safına kazanmak ve
onları sosyal cephedeki savaş mevzilerine yakınlaştırmak için tutulması gereken
somut yolları, stratejinin başarılarını en emin bir şekilde hazırlayan yolları
anahatlarıyla tasvir eder. Buna uygun olarak, Partinin şiarları ve direktifleri
onun tarafından ilan edilir ya da değiştirilirler.
6- Strateji, tarihsel dönemeç anlarında, tarihsel dönüm noktalarında değişir,
bir dönemeçten (dönüm noktasından) bir diğerine kadar olan dönemi kapsar; bu
yüzden, tüm bu dönem boyunca hareketi, proletaryanın çıkarlarını yansıtan genel
hedefe doğru yönlendirir, tüm bu dönemi dolduran sınıflar arasındaki savaşı
kazanmayı amaçlar, ve dolayıyla bu dönem boyunca değişmeden kalır.
Taktik ise, verili dönemeç, verili stratejik dönem temeli üzerinde inişler ve
çıkışlar tarafından, savaşan güçlerin karşılıklı ilişkisi tarafından,
mücadelenin (hareketin) biçimleri tarafından, hareketin temposu tarafından,
herhangi bir bölgedeki, herhangi bir andaki mücadele arenası tarafından
belirlenir, ve bu etkenler bir dönemeçten diğerine zaman ve mekan koşullarına
uygun olarak değiştiklerinden, stratejik dönem süresince taktik birçok kez
değişir (ya da değişebilir); çünkü taktik, tüm savaşı değil, savaşta zafere ya
da yenilgiye yol açan sadece tek tek çarpışmaları kucaklar. Stratejik dönem
taktik dönemden daha uzundur. Taktik, stratejinin çıkarlarına tabidir. Taktik
başarılar, genel konuşulduğunda, stratejik başarıları hazırlar. Taktiğin görevi,
kitleleri o şekilde mücadele içine sokmak, öyle şiarlar ileri sürmek, kitleleri
o şekilde yeni mevzilere yakınlaştırmaktır ki, tüm mücadelelerin toplamı ile
savaş kazanılsın, yani stratejik başarı elde edilsin. Ancak taktik bir başarının
stratejik başarıyı engellediği veya ertelediği de olur, böyle durumlarda taktik
başarılardan vazgeçmek zorunludur.
Bir örnek. Kerenski altında 1917 başlarında işçiler ve askerler arasında savaşa
karşı ajitasyonumuz kuşkusuz bir taktik eksi ile sonuçlandı, çünkü kütle bizim
konuşmacılarımızı kürsüden alaşağı etti, onları dövdü, bazen parçaladı, kütle
Partiye yakınlaşacağı yerde ondan uzaklaştı. Yine de bu ajitasyon, taktik
başarısızlığa rağmen, büyük bir stratejik başarıyı hazırladı, çünkü çok geçmeden
kitleler, savaşa karşı yürüttüğümüz ajitasyonun doğru olduğunu anladılar ve bu,
onların daha sonra Partinin yanına geçmesini hızlandırdı ve kolaylaştırdı.
Ya da devam. Komintern`in, yirmi bir koşula [14] uygun olarak, reformistlerle ve
merkezcilerle araya sınır çekme talebi, kuşkusuz belli bir taktik eksiyi ifade
eder, çünkü bilinçli olarak, Komintern “yandaşları”nın sayısını azaltır ve onu
geçici olarak zayıflatır, ama bunun yerine Komintern’i güvenilmez unsurlardan
temizleyerek büyük bir stratejik artı getirir, ki bu şüphesiz Komintern’in
sağlamlaşmasına, onun saflarının sıklaşmasına, yani onun gücünün daha da
artmasına yol açacaktır.
7- Ajitasyon şiarı ve eylem şiarı. Bunları birbirine karıştırmak yanlıştır,
tehlikelidir. “Tüm İktidar Sovyetlere” şiarı, 1917 Nisan’ından Ekim’ine kadar
olan dönemde bir, ajitasyon şiarıydı; Ekim başında (10 Ekim) Parti MK’nin
“iktidarı ele geçirme” kararı almasından sonra Ekim`de eylem şiarı haline geldi.
Bagdatyev grubu Nisan’da Petrograd’daki çıkışında, şiarların bu şekilde bir
karıştırılması hatasını işledi.
8- (Genel) direktif, parti için bağlayıcı olan, şu ve şu zamanda, şu ve şu yerde
doğrudan eyleme geçme çağrısıdır. “Tüm İktidar Sovyetlere” şiarı, Nisan
başlarında (“Tezler” [15]), bir propaganda şiarı idiyse; Haziran’da ajitasyon
şiarı ve Ekim’de (10 Ekim) eylem şiarı haline geldiyse, Ekim’in sonunda da
dolaysız direktif haline geldi. Tüm parti için genel bir direktiften söz
ediyorum, bu arada, genel direktifin açılımı içinde ayrıca mahalli direktiflerin
de olması gerektiği görüşündeyim.
9- Küçük-burjuvazinin yalpalamaları, özellikle politik krizlerin arttığı
dönemlerdeki (Almanya’da Reichstag [Alman İmparatorluk Meclisi-ÇN] seçimlerinde,
Rusya’da Kerenski altında Nisan, Haziran ve Ağustos’ta ve yine Rusya’da 1921
Kronstadt sırasında [16]) yalpalamaları, dikkatle incelenmeli, göz önüne
alınmalı ve bundan yararlanılmalıdır, ama bunlara başeğmek, proletarya davası
için tehlikelidir, zararlıdır. Bu yalpalamalar nedeniyle ajitasyon şiarları
değiştirilmemelidir, fakat bazen bir direktifi ve belki de (eylem) şiarını
değiştirmek veya ertelemek mümkün olabileceği gibi, gerekli de olabilir. “Bir
gecede” taktiği değiştirmek, bir direktifi veya hatta eylem şiarını değiştirmek
veya ertelemek mümkün olabileceği gibi, gerekli de olabilir. “Bir gecede”
taktiği değiştirmek, bir direktifi veya hatta eylem şiarını değiştirmek anlamına
gelir, yoksa ajitasyon şiarını değil. (Bkz. 9 Haziran 1917’de gösterinin iptal
edilmesi ve benzeri olaylar.)
10- Stratejistin ve taktisyenin sanatı, bir ajitasyon şiarını beceriyle ve
zamanında eylem şiarına dönüştürmek ve eylem şiarını da aynı beceriyle ve
zamanında belirli somut direktifler haline getirmektir.
-II-
RUSYA`NIN GELİŞİMİNDE TARİHİ DÖNEMEÇLER
1- 19O4-19O5 yıllarındaki dönemeç (Rus-Japon savaşı, bir yandan otokrasinin
tüm çürüklüğünü ve diğer yandan da proletarya ve köylü hareketinin büyük gücünü
ortaya çıkarmıştı) ve Lenin’in, Marksistlerin bu dönemece tekabül eden stratejik
planı olarak “İki Taktik” [17] adlı eseri. Burjuva-demokratik devrime doğru
dönemeç (dönüşümün özü burada yatıyordu). Kadetlerin hegemonyası altında
çarlıkla burjuva-liberal bir uzlaşma değil, proletarya hegemonyası altında
burjuva-demokratik devrim. (Stratejik planın özü burada yatıyordu.) Bu plan,
Rusya’daki devrimin, Batıdaki sosyalist hareket için bir itici güç olacağı,
orada devrimi başlatacağı ve Rusya’nın burjuva devriminden sosyalist devrime
geçmesini kolaylaştıracağından yola çıkar (III. Parti Kongresi tutanaklarına,
Lenin’in Parti Kongresindeki konuşmalarına [18] ve gerek kongrede gerek
“Kadetlerin Bir Zaferi” [19] broşüründe diktatörlük kavramının tahliline bakınız).
Ülke içinde ve uluslararası planda mücadele eden güçlerin ve bir bütün olarak
dönemeç döneminin ekonomi ve politikasının kayıtsız-koşulsuz hesaba katılması.
Şubat Devrimi, “İki Taktik”in stratejik planının en az üçte ikisini
gerçekleştirerek bu dönemi sona erdirmiştir.
2- 1917 Şubat ve Mart’ında Sovyet devrimine doğru dönemeç (mutlakiyetçi rejimi
zıvanasından çıkaran emperyalist savaş, kapitalizmin kesin iflasını ortaya
çıkardı ve krizden biricik çıkar yol olarak sosyalist devrimin dolaysız
kaçınılmazlığını gösterdi).
Halk, burjuvazi ve İngiliz-Fransız sermayesi tarafından yapılan “şanlı” Ş u b a
t Devrimi ile (bu devrim, iktidarı Kadetlere devrettiği için, uluslararası
bakımdan durumda herhangi önemli bir değişikliğe yol açmadı, çünkü o,
İngiliz-Fransız sermayesinin politikasının bir devamı idi), her şeyi altüst eden
Ekim Devrimi arasındaki fark.
Yeni dönemece tekabül eden stratejik plan olarak Lenin‘in “Tezler“i. Çıkar yol
proletarya diktatörlüğü. Bu plan, “Rusya’da sosyalist devrime başlayacağımız,
kendi burjuvazimizi devireceğimiz, böylece Batıdaki devrimi başlatacağımız, ve
sonra da devrimimizi sonuna kadar götürmede bize, Batılı yoldaşların yardım
edecekleri” görüşünden yola çıkıyordu. Bu dönemeç döneminde iç ve uluslararası
ekonomi ve politikanın kaçınılmaz tahlili (“ikili iktidar” dönemi, koalisyon
kombinezonları. Kerenski rejiminin ölüm semptomu olarak Kornilov isyanı,
savaştan hoşnutsuzluk temelinde Batılı ülkelerde ortaya çıkan mayalanma).
3 -1917 Ekim dönemeci (salt Rus tarihinde değil, dünya tarihinde bir dönüm
noktası), (kapitalizmin tasfiyesi ve dünya ölçüsünde sosyalist düzenin kurulması
doğrultusunda bir dönemeç teşkil eden, dünya emperyalizmine karşı uluslararası
sosyal cephenin yarılması olarak, ve emperyalist savaşın yerini alan dönem
olarak iç savaşı başlatan, Rusya’da proletarya diktatörlüğünün kurulması (Ekim-Kasım-Aralık
1917 ve 1918’in ilk yarısı) (Barış Kararnamesi, Toprak Kararnamesi, Milliyetler
Kararnamesi, gizli antlaşmaların açıklanması, inşa çalışması programı, II.
Sovyet Kongresinde Lenin’in konuşmaları [20], Lenin’in “Sovyet İktidarının
Görevleri” [20] adlı yazısı, ekonomik inşa).
İktidarda değil, muhalefette olan komünizmin strateji ve taktiği ile,
iktidardaki komünizmin strateji ve taktiği arasındaki farkın çok yönlü bir
tahlili gerekmektedir.
Uluslararası durum: Rusya’da Sovyet iktidarının varlığı ve gelişmesi için
elverişli bir koşul olarak iki emperyalist klik arasındaki savaşın (Brest
Antlaşmasının imzalanmasından sonra) devamı.
4- Kısa bir barışçıl inşa döneminden, yani Brest barışından sonra,
müdahalecilere karşı askeri operasyonlar çığırı (1918 yazından 192O’nin sonuna
kadar). Bu çığır, Sovyet Rusya’nın askeri zayıflığım yansıtan ve Sovyet
devriminin en önemli dayanağı olarak Rusya’da Kızıl Ordunun yaratılması
zorunluluğunu vurgulayan Brest barışından sonra başladı. Çekoslovakların eylemi.
Murmansk, Arkangelsk, Vladivostok ve Baku’nun Antant askerlerince işgali.
Antant’ın Sovyet Rusya’ya savaş açması -tüm bunlar, başlanmış bulunan barışçıl
inşadan askeri operasyonlara, dünya devriminin ocağını iç ve dış düşmanların
saldırılarına karşı savunmaya doğru bir dönemeci kesin olarak koşullandırdı. (Lenin’in
Brest barışı üzerine vb. konuşmaları.) Sosyal devrim uzun bir süre geciktiği, ve
özellikle yukarıda sözü edilen bölgelerin işgal edilmesinden sonra, Batıdaki
proleterlerin ciddi bir protestosu söz konusu olmadığı için kendi başımıza
kaldığımızdan, kendi Kızıl Ordumuzu kurmak ve Sovyet Cumhuriyetini kendi
güçlerimizle savunabilmek üzere zaman kazanmak için, utanç verici Brest Barış
Antlaşmasını yapmak zorunda kaldık.
“Her şey cephe için, herşey Cumhuriyetin savunulması için.” Savunma Konseyi’nin
kurulması vb. bu yüzdendir. Bu, Rusya’nın tüm iç ve dış yaşamına damgasını vuran
savaş dönemidir.
5- Vrangel’in hezimete uğratılmasından sonra 1921 başından itibaren barışçıl
inşa çığırı, birçok burjuva devletiyle barış imzalanması; İngiltere ile anlaşma
ve benzeri. Savaş bitmiştir, ancak Batılı sosyalistler ekonomimizin
restorasyonunda şimdilik bize yardım edecek durumda olmadıkları için, sınai
bakımdan daha gelişmiş burjuva devletleri tarafından iktisaden kuşatılmış olan
bizler .kendimizi tek tek burjuva devletlerine imtiyazlar tanımak, onlarla
ticari anlaşmalar yapmak ve tek tek kapitalist gruplarla imtiyaz sözleşmeleri
yapmak zorunda gördük; bu alanda da kendi başımıza kaldığımızdan, güçlükleri
aşmak için manevralar yapmak zorunda kaldık. Herşey ulusal ekonominin yeniden
kurulması için. (Lenin’in ünlü konuşma ve broşürlerine bakınız.) Savunma
Konseyi’nin, Çalışma ve Savunma Konseyi’ne dönüştürülmesi.
6 –1917’ye kadar Partinin gelişme aşamaları:
a) Temel çekirdeğin, özellikle “Iskra” grubunun yaratılması vs. Ekonomizme karşı
mücadele. Credo [22].
b) Geleceğin tüm-Rusya çapındaki İşçi Partisi’nin temeli olarak Parti
kadrolarının oluşturulması